Viện nghiên cứu phát triển tiêu chuẩn chất lượng
INSTITUTE FOR STANDARD AND QUALITY DEVELOPMENT STUDIES
INSTITUTE FOR STANDARD AND QUALITY DEVELOPMENT STUDIES
07/09/2026
Trong hoạt động sản xuất, nhập khẩu và kinh doanh thiết bị điện, điện tử tại Việt Nam, việc kiểm soát chất lượng và mức độ an toàn của sản phẩm có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Các thiết bị điện không đạt yêu cầu có thể gây ra nhiều rủi ro như điện giật, chập cháy, quá nhiệt hoặc ảnh hưởng đến khả năng vận hành của các thiết bị khác.
Trước yêu cầu tăng cường quản lý chất lượng sản phẩm, hàng hóa và phân loại theo mức độ rủi ro, Thông tư 36/2026/TT-BKHCN ngày 30/06/2026 được ban hành và có hiệu lực từ ngày 01/07/2026. Thông tư quy định danh mục sản phẩm, hàng hóa có mức độ rủi ro trung bình và mức độ rủi ro cao thuộc trách nhiệm quản lý của Bộ Khoa học và Công nghệ.
Điểm doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý là danh mục mới không đơn thuần là một danh sách sản phẩm. Thông tư còn gắn sản phẩm với quy chuẩn kỹ thuật áp dụng, phương thức đánh giá sự phù hợp và yêu cầu quản lý chất lượng.
Theo danh mục ban hành kèm Thông tư 36/2026/TT-BKHCN, thiết bị điện và điện tử được phân loại theo các nhóm quản lý khác nhau.
Đối với thiết bị điện và điện tử về an toàn điện, danh mục có nhóm thiết bị dùng điện 1 pha, điện áp danh định đến 250 V, đồng thời loại trừ một số thiết bị chỉ hoạt động bằng ắc quy, pin sạc hoặc nguồn điện một chiều.
Một số sản phẩm có thể thuộc phạm vi này như:
Đáng chú ý, nhóm thiết bị điện và điện tử về tương thích điện từ (EMC) cũng được quy định trong danh mục. Một số sản phẩm được đề cập gồm dụng cụ điện đun nước nóng, máy khoan cầm tay, máy hút bụi và các thiết bị điện, điện tử khác thuộc phạm vi của quy chuẩn tương ứng.
Vì vậy, doanh nghiệp không nên chỉ căn cứ vào tên thương mại của sản phẩm để kết luận sản phẩm có phải chứng nhận hợp quy hay không. Cần đối chiếu chủng loại, mục đích sử dụng, điện áp, nguồn điện, mã HS, phạm vi quy chuẩn và các điều kiện loại trừ.
Việc Thông tư 36/2026/TT-BKHCN có hiệu lực từ ngày 01/07/2026 khiến doanh nghiệp sản xuất, nhập khẩu và kinh doanh thiết bị điện, điện tử cần chủ động rà soát lại toàn bộ sản phẩm đang lưu thông trên thị trường.
Thay vì chờ đến khi phát sinh yêu cầu kiểm tra chất lượng, doanh nghiệp nên xây dựng một quy trình quản lý từ khâu xác định sản phẩm đến thử nghiệm, chứng nhận và công bố hợp quy.
Bước 1: Rà soát toàn bộ danh mục sản phẩm
Đây là công việc đầu tiên doanh nghiệp nên thực hiện.
Doanh nghiệp cần lập danh sách các sản phẩm điện, điện tử đang:
Sau đó đối chiếu từng sản phẩm với danh mục tại Thông tư 36/2026/TT-BKHCN.
Không nên chỉ rà soát theo tên sản phẩm. Cần kiểm tra thêm:
Tên sản phẩm; chức năng; mục đích sử dụng; điện áp; loại nguồn điện; công suất; mã HS; quy chuẩn kỹ thuật áp dụng.
Ví dụ, cùng là một thiết bị điện nhưng phiên bản sử dụng điện xoay chiều và phiên bản chỉ sử dụng pin có thể có phạm vi quản lý khác nhau.
Đây là lý do doanh nghiệp nên thực hiện phân loại sản phẩm trước khi đăng ký chứng nhận hợp quy.
Bước 2: Xác định đúng quy chuẩn kỹ thuật áp dụng
Sau khi xác định sản phẩm thuộc danh mục, doanh nghiệp cần xác định quy chuẩn kỹ thuật tương ứng.
Đối với nhiều sản phẩm thuộc nhóm an toàn điện, QCVN 4:2009/BKHCN và Sửa đổi 1:2016 QCVN 4:2009/BKHCN tiếp tục là quy chuẩn được viện dẫn trong danh mục.
Đối với một số yêu cầu về tương thích điện từ, sản phẩm có thể phải áp dụng QCVN 9:2012/BKHCN và Sửa đổi 1:2018 QCVN 9:2012/BKHCN.
Điểm quan trọng là một sản phẩm có thể đồng thời phát sinh yêu cầu quản lý về nhiều khía cạnh khác nhau. Do đó, doanh nghiệp cần đánh giá sản phẩm một cách tổng thể thay vì chỉ tìm một quy chuẩn dựa trên tên gọi.
Bước 3: Xác định phương thức đánh giá sự phù hợp
Một nội dung doanh nghiệp cần đặc biệt chú ý khi triển khai chứng nhận hợp quy theo quy định mới là phương thức đánh giá sự phù hợp.
Theo danh mục được công bố, một số thiết bị điện, điện tử có thể áp dụng các phương thức như phương thức 1, phương thức 5 và phương thức 7 theo Thông tư 14/2026/TT-BKHCN, tùy sản phẩm và yêu cầu quản lý tương ứng.
Điều này có nghĩa là doanh nghiệp không nên mặc định rằng tất cả sản phẩm đều thực hiện chứng nhận theo một quy trình giống nhau.
Cần xác định:
Việc xác định chính xác ngay từ đầu giúp doanh nghiệp tránh tình trạng thử nghiệm sai quy chuẩn, lựa chọn sai phương thức hoặc phải thực hiện lại hồ sơ.
Bước 4: Chuẩn bị hồ sơ kỹ thuật của sản phẩm
Doanh nghiệp nên xây dựng một bộ hồ sơ kỹ thuật đầy đủ cho từng model hoặc nhóm sản phẩm.
Hồ sơ có thể bao gồm:
Đối với hàng nhập khẩu, doanh nghiệp cũng nên chuẩn bị hồ sơ thương mại và hồ sơ lô hàng phù hợp với yêu cầu quản lý chất lượng.
Hồ sơ càng đầy đủ ngay từ đầu thì quá trình đánh giá càng thuận lợi.
Bước 5: Thực hiện thử nghiệm sản phẩm
Thử nghiệm là một bước quan trọng trong quá trình chứng nhận hợp quy thiết bị điện, điện tử.
Doanh nghiệp cần lựa chọn phòng thử nghiệm có năng lực phù hợp với phép thử và quy chuẩn cần áp dụng.
Tùy từng sản phẩm, nội dung đánh giá có thể liên quan đến:
Doanh nghiệp nên tìm hiểu sản phẩm và chỉ tiêu thử nghiệm trước khi gửi mẫu, tránh trường hợp mẫu thử không đúng cấu hình thương mại hoặc thiếu các thông tin kỹ thuật cần thiết.
Bước 6: Lựa chọn tổ chức chứng nhận phù hợp
Đối với những trường hợp Thông tư yêu cầu công bố hợp quy trên cơ sở kết quả chứng nhận hợp quy, doanh nghiệp cần lựa chọn tổ chức chứng nhận phù hợp với phạm vi sản phẩm.
Theo danh mục, một số sản phẩm phải thực hiện công bố hợp quy trên cơ sở kết quả chứng nhận hợp quy của tổ chức chứng nhận được công nhận hoặc được Bộ Khoa học và Công nghệ chỉ định theo quy định pháp luật. Trong đó Viện Chất lượng ISSQ được công nhận chứng nhận sản phẩm điện điện tử phù hợp QCVN 4:2009/BKHCN.
Khi lựa chọn tổ chức chứng nhận, doanh nghiệp nên kiểm tra trước:
Đây là một trong những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ đưa sản phẩm ra thị trường.
Bước 7: Thực hiện công bố hợp quy
Sau khi hoàn thành việc đánh giá sự phù hợp và có đầy đủ hồ sơ theo quy định, doanh nghiệp cần thực hiện công bố hợp quy theo yêu cầu áp dụng đối với từng sản phẩm.
Đối với một số nhóm hàng hóa nhập khẩu được liệt kê trong Thông tư, quy định yêu cầu thực hiện kiểm tra nhà nước về chất lượng hoặc công bố hợp quy trước khi lưu thông trên thị trường tùy trường hợp.
Do đó, doanh nghiệp nhập khẩu thiết bị điện, điện tử cần đặc biệt chú ý đến thời điểm hoàn thiện thủ tục để tránh ảnh hưởng đến kế hoạch thông quan và phân phối. Để rút ngắn thời gian xử lý trong quá trình công bố sản phẩm, Viện Chất lượng ISSQ có dịch vụ Công bố hợp quy đối với thiết bị điện, điện tử phù hợp QCVN 4:2009/BKHCN.
Trong thực tế, nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn không phải vì sản phẩm không đạt yêu cầu mà do xác định sai phạm vi áp dụng hoặc chuẩn bị hồ sơ chưa đầy đủ.
Một số sai sót phổ biến gồm:
1. Chỉ căn cứ vào tên sản phẩm
Tên thương mại không phải lúc nào cũng phản ánh chính xác phạm vi quản lý của quy chuẩn.
2. Không kiểm tra điều kiện loại trừ
Thông tư có những điều kiện loại trừ liên quan đến nguồn điện, điện áp, mục đích sử dụng hoặc đặc tính sản phẩm.
3. Nhầm giữa chứng nhận và công bố hợp quy
Chứng nhận hợp quy và công bố hợp quy là hai khái niệm khác nhau. Doanh nghiệp cần xác định quy trình cụ thể theo sản phẩm và phương thức đánh giá áp dụng.
4. Sử dụng kết quả thử nghiệm không phù hợp
Báo cáo thử nghiệm cần phù hợp với sản phẩm, model, quy chuẩn và các yêu cầu kỹ thuật tương ứng.
5. Không rà soát sản phẩm mới
Khi doanh nghiệp thay đổi model, linh kiện quan trọng, nguồn điện, công suất hoặc thiết kế sản phẩm, cần xem xét lại ảnh hưởng đến hồ sơ chứng nhận.
Để chủ động trước yêu cầu mới, doanh nghiệp có thể triển khai theo mô hình 5 bước:
Rà soát sản phẩm; Phân loại rủi ro; Xác định QCVN chứng nhận; Lựa chọn tổ chức chứng nhận Uy tín; Công bố hợp quy (tự công bố hoặc sử dụng dịch vụ Công bố chất lượng sản phẩm/hàng hóa của Viện Chất lượng ISSQ); Duy trì và kiểm soát sản phẩm sau chứng nhận.
Trong đó, bước đầu tiên có vai trò đặc biệt quan trọng.
Doanh nghiệp nên lập một bảng quản lý nội bộ với các trường thông tin:
| Nội dung | Thông tin cần xác định |
| Tên sản phẩm | Tên thương mại và tên kỹ thuật |
| Model | Mã model cụ thể |
| Nguồn điện | AC/DC, pin, pin sạc... |
| Điện áp | Điện áp định danh |
| Công suất | Công suất thiết kế |
| Mã HS | Mã HS dự kiến |
| QCVN | Quy chuẩn áp dụng |
| Phương thức | Phương thức đánh giá phù hợp |
| Thử nghiệm | Nội dung thử nghiệm |
| Chứng nhận | Có/không |
| Công bố hợp quy | Có/không |
| Hồ sơ | Tình trạng hồ sơ |
Cách quản lý này giúp bộ phận kỹ thuật, xuất nhập khẩu, pháp chế, chất lượng và kinh doanh cùng sử dụng một nguồn thông tin thống nhất.
Thông tư 36/2026/TT-BKHCN có hiệu lực từ 01/07/2026, tạo ra yêu cầu quan trọng đối với doanh nghiệp sản xuất, nhập khẩu và kinh doanh thiết bị điện, điện tử trong việc rà soát lại danh mục sản phẩm và phương thức quản lý chất lượng.
Đối với doanh nghiệp đang kinh doanh các sản phẩm thuộc nhóm QCVN 4:2009/BKHCN, QCVN 9:2012/BKHCN và các quy chuẩn liên quan, việc cần làm không chỉ là thực hiện chứng nhận hợp quy mà trước hết phải xác định đúng sản phẩm có thuộc phạm vi điều chỉnh hay không, quy chuẩn nào áp dụng và phương thức đánh giá sự phù hợp nào được quy định.
Quý công ty có nhu cầu hỗ trợ thủ tục chứng nhận QCVN 4 hãy liên hệ với chúng tôi theo hotline: 0981851111 hoặc vienchatluong@issq.org.vn | tcvn@issq.org.vn
