Viện nghiên cứu phát triển tiêu chuẩn chất lượng
INSTITUTE FOR STANDARD AND QUALITY DEVELOPMENT STUDIES
INSTITUTE FOR STANDARD AND QUALITY DEVELOPMENT STUDIES
19/06/2026
Trong bối cảnh yêu cầu về minh bạch thông tin sản phẩm ngày càng được nâng cao, truy xuất nguồn gốc đang trở thành một trong những công cụ quan trọng giúp doanh nghiệp quản lý thông tin sản phẩm, nâng cao chất lượng và chủ động kiểm soát các rủi ro trong quá trình sản xuất, kinh doanh. Đồng thời, việc hoàn thiện các quy định về truy xuất nguồn gốc tại Việt Nam cũng cho thấy xu hướng tăng cường quản lý và minh bạch hóa chuỗi cung ứng trong nhiều ngành hàng.
Hãy cùng Viện Chất lượng ISSQ tìm hiểu vai trò của truy xuất nguồn gốc trong hoạt động quản lý chất lượng và kiểm soát rủi ro sản phẩm, cũng như những nội dung doanh nghiệp cần quan tâm trong bối cảnh các yêu cầu về truy xuất nguồn gốc ngày càng được chú trọng.
Truy xuất nguồn gốc là hoạt động theo dõi và xác định thông tin liên quan đến sản phẩm, hàng hóa trong suốt quá trình hình thành, sản xuất, lưu thông và phân phối. Thông qua hệ thống truy xuất nguồn gốc, các bên liên quan có thể tiếp cận và kiểm tra các thông tin về sản phẩm như đơn vị sản xuất, xuất xứ, lô sản xuất, thời gian sản xuất hoặc các dữ liệu khác tùy theo đặc điểm của từng loại hàng hóa.
Trong bối cảnh chuỗi cung ứng ngày càng mở rộng và phức tạp, truy xuất nguồn gốc không chỉ giúp doanh nghiệp quản lý thông tin sản phẩm hiệu quả hơn mà còn góp phần nâng cao tính minh bạch, hỗ trợ kiểm soát chất lượng và tăng cường niềm tin của khách hàng đối với sản phẩm.
Nhằm tăng cường hiệu quả quản lý nhà nước và thúc đẩy minh bạch thông tin sản phẩm, Bộ Công Thương đã ban hành Thông tư số 31/2026/TT-BCT có hiệu lực từ ngày 01/07/2026 quy định về truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa thuộc phạm vi quản lý của Bộ Công Thương. Theo đó, các tổ chức, cá nhân thuộc đối tượng áp dụng cần thực hiện việc định danh sản phẩm và xây dựng, cập nhật dữ liệu truy xuất nguồn gốc theo lộ trình quy định.
Thông tư cũng khuyến khích việc số hóa dữ liệu và kết nối thông tin trên hệ thống điện tử nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động quản lý, kiểm tra, xác minh thông tin sản phẩm cũng như hỗ trợ người tiêu dùng tiếp cận các thông tin cần thiết.
Có thể thấy, cùng với xu hướng chuyển đổi số và yêu cầu ngày càng cao về tính minh bạch trong chuỗi cung ứng, truy xuất nguồn gốc đang dần trở thành một nội dung quan trọng trong hoạt động quản lý sản phẩm của doanh nghiệp.
Truy xuất nguồn gốc không chỉ giúp minh bạch hóa thông tin sản phẩm mà còn tạo nền tảng cho doanh nghiệp nâng cao hiệu quả quản lý chất lượng và chủ động kiểm soát các rủi ro phát sinh trong quá trình sản xuất, kinh doanh.
Trong hoạt động sản xuất và kinh doanh, chất lượng sản phẩm không chỉ được quyết định bởi công đoạn kiểm tra cuối cùng mà còn phụ thuộc vào khả năng kiểm soát thông tin trong toàn bộ chuỗi cung ứng. Việc áp dụng hệ thống truy xuất nguồn gốc giúp doanh nghiệp quản lý dữ liệu sản phẩm một cách có hệ thống, từ đó nâng cao hiệu quả quản lý chất lượng và hỗ trợ quá trình cải tiến liên tục.
Truy xuất nguồn gốc giúp doanh nghiệp tập trung và quản lý các thông tin liên quan đến sản phẩm như tên sản phẩm, đơn vị sản xuất, xuất xứ, lô hàng, thời gian sản xuất, tiêu chuẩn áp dụng và các dữ liệu khác theo quy định. Khi dữ liệu được chuẩn hóa và cập nhật đầy đủ, doanh nghiệp có thể dễ dàng tra cứu, đối chiếu và quản lý thông tin trong suốt vòng đời sản phẩm.
Một sản phẩm thường trải qua nhiều công đoạn từ cung ứng nguyên liệu, sản xuất, lưu kho đến phân phối. Hệ thống truy xuất nguồn gốc giúp doanh nghiệp theo dõi quá trình lưu chuyển của sản phẩm giữa các đơn vị và các khâu trong chuỗi cung ứng, từ đó hạn chế tình trạng thiếu hụt thông tin, sai lệch dữ liệu hoặc khó khăn trong quá trình quản lý.
Khi thông tin về sản phẩm được lưu trữ và quản lý có hệ thống, doanh nghiệp có thêm cơ sở để kiểm tra, xác minh các dữ liệu liên quan đến chất lượng sản phẩm. Điều này góp phần hỗ trợ hoạt động giám sát nội bộ, đánh giá sự phù hợp của sản phẩm với các yêu cầu kỹ thuật, tiêu chuẩn hoặc quy định áp dụng.
Người tiêu dùng và đối tác ngày càng quan tâm đến nguồn gốc và quá trình hình thành của sản phẩm. Thông qua truy xuất nguồn gốc, các thông tin liên quan đến sản phẩm có thể được cung cấp một cách rõ ràng và minh bạch hơn, góp phần nâng cao mức độ tin cậy, đồng thời tạo thuận lợi cho hoạt động hợp tác, giao thương và mở rộng thị trường.
Việc xây dựng và vận hành hệ thống truy xuất nguồn gốc không chỉ giúp doanh nghiệp quản lý dữ liệu sản phẩm hiệu quả hơn mà còn hỗ trợ nâng cao chất lượng sản phẩm, tăng cường tính minh bạch và tạo nền tảng cho hoạt động quản lý chất lượng trong dài hạn.
Bên cạnh việc hỗ trợ quản lý chất lượng, truy xuất nguồn gốc còn là công cụ giúp doanh nghiệp chủ động nhận diện, kiểm soát và xử lý các rủi ro liên quan đến sản phẩm trong quá trình sản xuất, lưu thông và phân phối. Khi các thông tin về sản phẩm được ghi nhận và quản lý đầy đủ, doanh nghiệp có thể phản ứng nhanh hơn trước các sự cố phát sinh, từ đó giảm thiểu tác động đến hoạt động kinh doanh và uy tín thương hiệu.
Trong trường hợp sản phẩm phát sinh lỗi hoặc không đáp ứng các yêu cầu chất lượng, việc truy tìm nguyên nhân thường là một trong những thách thức lớn đối với doanh nghiệp. Hệ thống truy xuất nguồn gốc giúp lưu giữ các thông tin liên quan đến nguyên liệu đầu vào, lô sản xuất, thời gian sản xuất hoặc các công đoạn xử lý, từ đó hỗ trợ doanh nghiệp nhanh chóng xác định nguồn gốc của sự cố và đưa ra biện pháp khắc phục phù hợp.
Khi phát hiện một lô sản phẩm có vấn đề, doanh nghiệp cần xác định chính xác phạm vi ảnh hưởng để tránh gây gián đoạn không cần thiết đối với toàn bộ hoạt động sản xuất, kinh doanh. Dữ liệu truy xuất nguồn gốc cho phép xác định các lô hàng, đơn vị phân phối hoặc khu vực liên quan, giúp doanh nghiệp tập trung xử lý đúng đối tượng và hạn chế các tác động lan rộng.
Thu hồi sản phẩm là hoạt động đòi hỏi tính chính xác và kịp thời nhằm giảm thiểu rủi ro cho người tiêu dùng cũng như doanh nghiệp. Khi có đầy đủ thông tin về quá trình lưu thông và phân phối sản phẩm, doanh nghiệp có thể nhanh chóng xác định các sản phẩm thuộc diện cần thu hồi, rút ngắn thời gian xử lý và nâng cao hiệu quả của quá trình thu hồi.
Trong nhiều trường hợp, dữ liệu truy xuất nguồn gốc có thể trở thành căn cứ để chứng minh nguồn gốc, xuất xứ hoặc quá trình quản lý sản phẩm khi có yêu cầu từ cơ quan quản lý, đối tác hoặc khách hàng. Việc duy trì hệ thống truy xuất nguồn gốc đầy đủ và minh bạch không chỉ giúp doanh nghiệp giảm thiểu các rủi ro liên quan đến hồ sơ, tài liệu mà còn góp phần bảo vệ uy tín và hình ảnh thương hiệu trên thị trường.
Khả năng truy xuất thông tin nhanh chóng và chính xác giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong việc xử lý các sự cố phát sinh, đồng thời hỗ trợ kiểm soát rủi ro trong toàn bộ vòng đời sản phẩm. Đây cũng là một trong những lý do khiến truy xuất nguồn gốc ngày càng được xem là công cụ quan trọng trong hoạt động quản lý và phát triển bền vững của doanh nghiệp.
Việc triển khai truy xuất nguồn gốc không chỉ đơn thuần là áp dụng một giải pháp công nghệ mà còn đòi hỏi doanh nghiệp chuẩn hóa dữ liệu, xây dựng quy trình quản lý phù hợp và đảm bảo khả năng vận hành lâu dài. Trong bối cảnh các yêu cầu về minh bạch thông tin sản phẩm ngày càng được chú trọng, việc chuẩn bị từ sớm sẽ giúp doanh nghiệp thuận lợi hơn trong quá trình triển khai và khai thác hiệu quả giá trị của hệ thống truy xuất nguồn gốc.
Dữ liệu là nền tảng của mọi hệ thống truy xuất nguồn gốc. Doanh nghiệp cần rà soát, chuẩn hóa và quản lý thống nhất các thông tin liên quan đến sản phẩm như tên sản phẩm, mã sản phẩm, xuất xứ, đơn vị sản xuất, lô sản xuất, hạn sử dụng, tiêu chuẩn áp dụng và các thông tin liên quan khác. Việc chuẩn hóa dữ liệu ngay từ đầu sẽ giúp giảm thiểu sai sót và tạo thuận lợi cho quá trình quản lý, tra cứu thông tin sau này.
Bên cạnh việc chuẩn hóa thông tin, doanh nghiệp cần xây dựng quy trình rõ ràng để thu thập, cập nhật và lưu trữ dữ liệu trong từng công đoạn của chuỗi cung ứng. Các thông tin cần được ghi nhận đầy đủ, kịp thời và có khả năng truy xuất khi cần thiết nhằm đảm bảo tính chính xác và tính liên tục của dữ liệu.
Tùy theo quy mô và đặc điểm hoạt động, doanh nghiệp có thể lựa chọn xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc nội bộ hoặc kết nối với các hệ thống truy xuất nguồn gốc phù hợp. Việc ứng dụng các nền tảng số giúp nâng cao hiệu quả quản lý dữ liệu, hỗ trợ chia sẻ thông tin và tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động truy xuất nguồn gốc trong toàn bộ chuỗi cung ứng.
Dữ liệu truy xuất nguồn gốc cần được lưu trữ một cách an toàn, có khả năng bảo mật và duy trì tính toàn vẹn trong suốt quá trình sử dụng. Đồng thời, doanh nghiệp cũng cần đảm bảo khả năng tra cứu và cung cấp thông tin nhanh chóng khi có yêu cầu từ cơ quan quản lý, đối tác hoặc khách hàng theo quy định hiện hành.
Hiệu quả của hệ thống truy xuất nguồn gốc không chỉ phụ thuộc vào công nghệ mà còn phụ thuộc vào con người. Doanh nghiệp cần nâng cao nhận thức của các bộ phận liên quan về vai trò của truy xuất nguồn gốc, đồng thời đào tạo nhân sự về quy trình quản lý dữ liệu, cập nhật thông tin và vận hành hệ thống nhằm đảm bảo tính chính xác và hiệu quả trong quá trình triển khai.
Khi được chuẩn bị và vận hành đúng cách, hệ thống truy xuất nguồn gốc không chỉ giúp doanh nghiệp đáp ứng các yêu cầu về minh bạch thông tin và các quy định hiện hành mà còn góp phần nâng cao năng lực quản trị, bảo vệ uy tín thương hiệu và tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững trong dài hạn.
Ngày đăng: 19/06/2026
